Edmund Sumicki- Kronikarz Pionierów

Edmund Sumicki – Kronikarz pionierów (1922-2008)

Edmund Sumicki
Edmund Sumicki

Przybył do Fabryki Pługów w Barlinku w dniu 15.05.1946 roku w grupie 18 specjalistów z Grudziądza. Jego pasji spisywania wspomnień z okresu zasiedlania Ziem Odzyskanych zawdzięczamy wiedzę o początkach reaktywowania produkcji w Fabryce Pługów oraz organizowania życia w Barlinku po II wojnie światowej. To on był autorem notatki potwierdzającej przybycie 18 pracowników z Grudziądza do Fabryki Pługów w Barlinku z dnia 15 maja 1946 roku. To jego wspomnienia w dużej mierze wykorzystał Jakub Moszkin w swoich „Wspomnieniach pracownika ZUO „Bomet” z lat 1946-1976”.
Edmund Sumicki, syn Józefa Sumickiego i Marianny z d. Ciechowskiej, urodzony 30.09.1922 roku w Kłódce Szlacheckiej, ukończył 4 klasy szkoły powszechnej oraz trzymiesięczny kurs zawodowy. Jego ojciec Józef oraz brat Wincenty w okresie międzywojennym prowadzili kuźnię w Grucie oraz w Świeciu nad rzeka Osą (powiat Grudziądz). Tam też Edmund Sumicki nauczył się zawodu kowalstwa. W chwili wybuchu wojny miał 17 lat. W wieku dwudziestu lat rozpoczął pracę jako pomocnik kowala u Henryka Risa w Grucie, gdzie pracował od 10.09.1942 do 25.01.1945 r. [Sumicki 2014].

Edmund Sumicki w kuźni w Grucie przed II wojną światową. Drugi z prawej. Źródło: zbiory prywatne.
Edmund Sumicki w kuźni w Grucie przed II wojną światową. Drugi z prawej. Źródło: zbiory prywatne.

Tak wspomina on ten okres: „W miejscowości Gruta w województwie toruńskim spędziłem spory szmat czasu na niewolniczej pracy u Niemca. W końcu stycznia 1945 roku ofensywa Armii Czerwonej i Wojska Polskiego wyzwoliła nasze tereny spod okupacji” [Sumicki, 1987]. Jak wynika z dalszych wspomnień, Edmund Sumicki zgłosił się do szeregów Milicji Obywatelskiej, z bronią w ręku walczył z niedobitkami Wehrmachtu i rodzimym podziemiem. W trakcie tych walk został ciężko ranny i przebywał pół roku w szpitalu. Komisja lekarska nie dopuściła go już do czynnej służby wojskowej, w związku z czym powrócił do wyuczonego zawodu. Po zakończeniu II wojny światowej, już w marcu 1946 roku, zdał egzaminy czeladnicze przed Izbą Rzemieślniczą w Toruniu w zawodzie kowala. Trudności ze znalezieniem pracy w miejscowości Gruta, spowodowały, że w kwietniu 1946 roku Edmund Sumicki zgłosił się do pracy w charakterze kowala do Fabryki Maszyn Rolniczych Unia w Grudziądzu. W związku z prowadzonym przez tę fabrykę werbunkiem, zgłosił chęć uczestniczenia w uruchomieniu Fabryki Pługów w Barlinku.
Wyjazd chętnych nastąpił w dniu 14 maja 1946 roku, wszyscy załadowali się na ciężarowy samochód wraz z podręcznym bagażem, bez rodzin. Dyrekcja Unii przyznała wyjeżdżającym po pięćset złotych zaliczki na poczet przyszłej pracy. W chwili wyjazdu do Barlinka miał 24 lata. W 1947 roku zawarł związek małżeński ze Stefanią Zomer ur. w Turku (woj. poznańskie). Z tego związku urodziło się troje dzieci: Krystyna (1948), Ewa (1951), Marek (1958).

Dyplom mistrzowski w zawodzie kowala wydany dla Edmunda Sumickiego w dniu 15.01.1967 r. Źródło: zbiory prywatne.
Dyplom mistrzowski w zawodzie kowala wydany dla Edmunda Sumickiego w dniu 15.01.1967 r. Źródło: zbiory prywatne.

Po przybyciu do Barlinka, kontynuował naukę zawodową na kursie ślusarsko-odlewniczym w Szczecinie w 1949 roku. [Sumicki 2014]. W 1954 roku Edmund Sumicki sprawował funkcję I Sekretarza Podstawowej Organizacji Partyjnej w Zakładzie. W dniu 27.01.1967, po zdaniu egzaminu mistrzowskiego w Szczecinie, otrzymał dyplom i tytuł mistrza w zawodzie kowala. W 1969 roku kandydował do Miejskiej Rady Narodowej w Barlinku.
Do 1982 roku, czyli do czasu przejścia na emeryturę, z krótkimi przerwami pracował w Zakładach Urządzeń Okrętowych Bomet w Barlinku na stanowiskach: referent kadrowy, ślusarz, kowal, mistrz kuźni. [Sumicki, 2014]. Był wychowawcą licznej kadry kowali. Członek Komitetu Miejskiego i Powiatowego PZPR. Czynnie uczestniczył w życiu społeczno- kulturalnym Barlinka, m.in. w 1947 roku był jednym z założycieli koła śpiewaczego i chóru „ Halka”. [Sumicki 2014].„Śpiewaliśmy przy różnych okazjach, podczas akademii pierwszomajowych i 22 Lipca. Byliśmy pionierami kultury na naszym terenie. W roku 1948 przy zespole powstał amatorski teatr, który wystawił sztuki dwu i trzyaktowe” [Sumicki 1987].

1949 r. Pracownicy Fabryki Pługów z Barlinka na kursie ślusarsko-odlewniczym w Szczecinie. Edmund Sumicki, Maksymilian Resz-ke, Edward Ossowicz, Stanisław Andryka, Edward Szałapski oraz pracownicy innych zakładów. Źródło: zbiory prywatne.

W chwili przejścia na emeryturę miał 60 lat. Za swoją pracę społeczną i zawodową otrzymał wiele wyróżnień resortowych i państwowych, m.in.:
 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski w 1986 roku,
 Złoty Krzyż Zasługi w 1980 roku,
 Srebrny Krzyż Zasługi w 1970 roku,
 medal pamiątkowy „Gryfa Pomorskiego” za Zasługi Położone dla Rozwoju Województwa Szczecińskiego w 1965 roku,
 odznakę „Zasłużony dla ZUO Bomet”,
 medal pamiątkowy „ Zasłużony dla Barlinka” w 1984 roku,
 dyplom uznania za pracę na rzecz gminy w 2005 roku,
 medal Prezydenta RP za Długoletnie Pożycie Małżeńskie nadany w 1997 roku.
Za udział w konkursie Zarządu Głównego Związku Zawodowego Metalowców w Warszawie na wspomnienia z okazji 30-lecia Polski Ludowej, ogłoszonym w 1976 roku, został wyróżniony dyplomem. Ich treść została opublikowana w 1987 roku przez Wydawnictwo Regionalne Gorzów Wlkp. pod tytułem ”Było to przed „Bometem” w pracy zbiorowej „Wiosna na rumowisku” pod red. Zdzisława Linkowskiego.
Dziesięć lat później, na konkurs „Dzieje rodzin barlineckich w czterdziestoleciu powojennym”, Edmund Sumicki zgłosił wspomnienia pod godłem „Lata walki i pracy”, w których uzupełnia informacje o okresie powojennym oraz odnosi się do przemian, będących wynikiem protestu solidarnościowego w Polsce [Sumicki, 1986]. W przeciwieństwie do wcześniejszych zapisków z 1976 roku [Sumicki, 1976], w których autor podkreśla „szczególne zasługi dyrektora w rozbudowie zakładu”, dokument spisany cztery lata po jego przejściu Edmunda Sumickiego na emeryturę, zawiera krytyczną ocenę działalności Dyrektora Bronisława Bagińskiego: „Z jego inicjatywy co prawda wiele się zrobiło na miejscu, jak i w mieście Barlinku, ale dopóki państwo dawało workami pieniądze, to się budowało różne rzeczy, które nie zawsze przynosiły wymierne korzyści zakładowi i państwu. …Reforma gospodarcza, którą Rząd wprowadził w całym kraju, zaczęła obowiązywać i w naszym zakładzie. Bank żądał efektów gospodarczych, a nie fikcji i tak zaczął się w Zakładach „Bomet” krach gospodarczy. Efektem tego była rezygnacja ze stanowiska dyrektora Bagińskiego. … We wrześniu 1984 roku skończyła się epoka prowizorki i trzeba było zaczynać uzdrawianie gospodarki.” [Sumicki, 1986].
W obu dokumentach, oprócz listy delegowanych z Grudziądza specjalistów, autor wymienia osoby, które określa mianem „ludzi czynu tamtych lat”. Należą do nich m.in.: Henryk Owczarek, Seweryn Klimaniec, Jan Hnatkowski, Stefania Hajnowa, Anna Szczepańska, Janina Motucka, Franciszek Podwapiński, Julian Jasieniecki, Tadeusz Szeligowski, Stanisław Danisz, Józef Kiełbasiński, Krystyna Marcinkowska.
Edmund Sumicki zmarł w Barlinku 28.05.2008 roku w wieku 86 lat.

Bibliografia:
1. Moszkin J.,1976, Pamiętnik pracownika ZUO „Bomet” z lat 1946 – 1976,
2. Sumicki E., (rok nieznany), Pamiętnik minionych dni, niepublikowany, Muzeum Regionalne w Barlinku,
3. Sumicki E., 1987, Było to przed „Bometem”, w: Linkowski Z., Wiosna na rumowisku, wspomnienia pionierów województwa gorzowskiego, Wydawnictwo Regionalne, Gorzów Wlkp.,
4. Sumicki E., 1987b, Praca na konkurs „Dzieje rodzin barlineckich w czterdziestoleciu powojennym”, Godło: „Lata walki i pracy”, tekst niepublikowany, źródło prywatne,
5. Sumicki M., 2014, Wspomnienia, tekst niepublikowany, Barlinek,